Waarom tips tegen spreekangst meestal niet werken

Links genoemd in de video:

Persoonlijke coaching Spreekangst oplossen

Weg met Spreekangst! Online training

De psychologie van spreekangst: hoe ontstaat spreekangst en hoe kunnen we spreekangst oplossen

Transcript van de video

Hallo, leuk dat je kijkt. Tim Koetske hier. Ik ga het hebben over de 7 domste spreekangsttips die je over het algemeen heel vaak op het internet tegenkomt. Dit is de flauwe titel. Waar het om gaat is waarom heel veel tips tegen spreekangst voor de meeste mensen niet werken.

Waarom maak ik deze video? Ik maak hem niet om andermans werk af te kraken. En ook zelfs niet het werk van AI, want die heeft er namelijk ook wat over te vertellen. Maar iedereen die last heeft van spreekangst, die spanning is gaan ervaren, die misschien een heftige paniekaanval heeft gehad, presentaties die in de soep zijn gelopen door heftige spanning, die gaat natuurlijk googelen en kijken van wat kan ik daaraan doen.

En het hebben van die spreekangst, en geen controle hebben over je fysieke reactie op dat moment, dat is al erg genoeg. Maar als je dan ook nog een keer merkt dat je die tips probeert toe te passen, en dat werkt ook voor geen meter, dan voel je alleen nog maar meer frustratie en nog meer onmacht. En dat wil ik je besparen.

Want heel veel van die tips zijn wellicht niet voor jou. Er zijn sommige mensen die zullen wat hebben aan die tips, maar de meeste niet.

En daarom ook zeven tips, zeven domme tips tegen spreekangst, die we gaan bespreken om duidelijk te maken hoe dat voor jou wellicht helemaal niet werkt en helemaal niet relevant is.

Dus als je last hebt van spreekangst, je hebt die tips geprobeerd en ze hebben niet gewerkt, of je wil die tips gaan proberen, dan is deze video voor jou.

Even in het kort, wat is spreekangst? Spreekangst is de angst die mensen hebben als ze voor een groep mensen een praatje moeten houden.

Die is er in gradaties. Als ik met mijn cliënten werk, dan gaan we toch kijken hoe heftig die spreekangst is. En dat doen we dan op een schaal van 0 tot 10. 10 is echt de meest heftige, ondraaglijke spanning die je je maar kan voorstellen, en 0 de volledige afwezigheid daarvan.

En als we dan gaan kijken in de specifieke situaties van die mensen, zien we dat er bepaalde situaties zijn waar de spanning meer is en bij andere situaties is de spanning minder. Dus bijvoorbeeld een bepaalde vergadering, daar is de spanning een zes, maar die jaarlijkse of kwartaalpresentatie die ze moeten doen voor het hogere management, dat is een negen. En zo zijn de verschillen.

Daar merk je dus dat de zogenaamde gezonde spanning meestal onder een drie, vier zit. Want dan voel je wel zenuwen, dan voel je wat spanning, voel je je misschien wat opgelaten, maar je hebt nog wel controle en je presentatie gaat ook goed.

Meestal als het boven een zes wordt, zes of hoger, dan worden de fysieke verschijnselen te heftig:

trillen, snel ademhalen, hartkloppingen, niet uit je woorden komen, black-outs krijgen,

misschien ga je zweten, misschien ga je blozen. Al die sensaties die je presentatie gewoon enorm in de weg gaan staan. En dan wordt het een probleem.

Logischerwijs, dat zijn dus ook de mensen die hulp gaan zoeken. Maar als je op een drie of een vier zit, is dat meestal niet nodig. Als het te hoog wordt, ja, op een gegeven moment wel.

En vanuit de lens van zes of hoger – want dat zijn mijn cliënten – bekijk ik zo meteen ook die tips.

Slechte tip nummer 1

Accepteer dat spanning erbij hoort.

Heb ik regelmatig gelezen. En er zit een kern van waarheid in. Als jij geen ervaring hebt met spreken, je bent misschien nog vrij jong, het is vrij nieuw voor je, dan is het heel logisch dat je daar spanning bij voelt. Want het is buiten je comfortzone, het is nieuw voor je en je staat in de spotlight, je moet een kunstje tonen, dus er is wat spanning. En soms denken mensen wel van: ‘Goh, maar ik zie andere mensen dat zo makkelijk doen, met zoveel rust, waarom kan ik dat niet?’

Voor de meeste mensen is dat niet zo. Die moeten eerst leren, wat gewenning, wat routine, en dan voelen ze zich daar gewoon stabieler bij. En voor die mensen – dus zeg maar drie, vier, maximaal misschien vijf, een enkeling – als die spanning zo laag is, dan is dat een goede tip.

Maar als die hoger is, niet, want dan wordt het gewoon zwaar belemmerend. Waarom zou je moeten

accepteren dat een paniekaanval bij een presentatie hoort? Nee, natuurlijk gaan we dat niet accepteren. Dat slaat helemaal nergens op. Dus als je heftige ervaringen hebt gehad, dat het een paar keer goed is misgegaan, dat je het vertrouwen in je lijf kwijt bent, in jezelf, en dat je dus ook denkt: de volgende keer als ik dit ga doen, gebeurt dit waarschijnlijk weer, en daar ben ik bang voor – dat is geen spanning die je moet accepteren.

Er klopt namelijk iets niet. Er moet gewoon een oplossing voor komen. Dus ja, in dat geval is het echt gewoon heel dom advies. Want je wil dat niet accepteren. Er moet gewoon een oplossing komen.

Slechte tip nummer 2

De tweede tip, die in sommige gevallen wat minder sterk kan zijn, maar ook geen totale onzin is, is: blijf het doen, blijf spreken.

Dat is op zich goed advies. Als je inderdaad nieuw bent en je hebt er weinig ervaring mee, door te oefenen, het te blijven doen, dat gaat waarschijnlijk wel wat uitmaken.

Maar zoals gezegd, als jij boven die zes zit en het een heftige, echt belemmerende fysieke sensatie is die jou tegenhoudt in jouw presentatie, in jouw praatje, dan heeft het niet zoveel zin om dat te blijven doen.

Want wat je eigenlijk doet, is die angstreactie – die reactie die je niet wil, die strategie die jouw onderbewustzijn op dat moment uitvoert – herhalen en versterken. Dat noemen ze de zogenaamde exposuretherapie, met het idee dat als je het maar vaak genoeg doet, dan wordt de spanning wel minder.

Naar mijn mening: het beste wat je kan overkomen is dat je afgestompt wordt. En dat voelt wellicht wat minder pijnlijk, maar dat slaat ook nergens op. Blijven doen heeft zin op het moment dat we positieve invloeden kunnen gaan hebben.

Zolang dat onderbewustzijn geprogrammeerd is op een negatieve uitkomst, negatieve definities aan de hand van herinneringen, zelfbeeld, wereldbeeld, mensbeeld, indoctrinatie, opvoeding – heel veel dingen die daarin meespelen, die bij elkaar dan in zo’n moment zo’n heftige angstreactie kunnen veroorzaken – zolang daar niks aan verandert, oefen je gewoon het oude gedrag maar door.

En daar heb je dus helemaal niks aan. Dus er moet ook wel verandering in komen. En ik merk, als ik mensen coach en er verandert wat in het onderbewustzijn, zodat het onderbewustzijn dus nieuwe mogelijkheden heeft.

Want als ze bij mij binnenkomen, is de enige mogelijkheid van spreken: “Gewoon niet tof. En dat gaat mis en ik vind het akelig en ik voel me erop bij, en ik hoef er maar aan te denken en “boem!, schiet die spanning al in mijn lijf.” Zo komen ze binnen.

Mensen wachten er namelijk best lang mee voordat ze iemand gaan opzoeken die ze gaat begeleiden om er echt veranderingen aan te brengen. Maar we willen extra invloed hebben. We willen extra invloed hebben zodat er van binnenuit wat kan veranderen. Zodat die reactie zich dus anders kan manifesteren, zachter, minder, of niet kan manifesteren. En dan kun je weer normale of zelfs positieve ervaringen opdoen. En dan gaat blijven doen echt heel veel opleveren.

Slechte tip nummer 3

Een derde tip die ik regelmatig ben tegengekomen op het internet is: bereid je goed voor.

En sommigen gaan zelfs zover dat je niets aan het toeval over moet laten. Ik ben het daar niet mee eens. Althans, niet helemaal.

Natuurlijk bereid je je goed voor. Ik weet zeker dat als je last hebt van spreekangst, dat jij je goed voorbereidt. Het probleem is: een goede voorbereiding is niet een oplossing voor spreekangst. Een goede voorbereiding doe je om een goede presentatie te geven. Daar is een goede voorbereiding voor.

En natuurlijk, als je last hebt van spreekangst en je moet een presentatie houden en je bent niet voorbereid, dat maakt het alleen maar erger. Maar goede voorbereiding is niet een oplossing voor spreekangst.

Dus ja, het is eigenlijk een beetje dom advies. En zeker: laat niets aan het toeval over. Ja, hoe ga je dat doen dan?

Je bent met andere mensen in een andere omgeving. Je hebt helemaal geen controle over wat daar gebeurt. Hoe ga je er niets aan het toeval overlaten als je ineens onverwacht in een voorstelrondje terechtkomt? Of als iemand onverwacht aan je vraagt: ‘Kun je ons even voorlichten over dit en dit onderwerp, omdat dat jouw vakgebied of jouw afdeling is?’ En dat je spontaan een verhaal moet gaan vertellen. Dat kun je niet voorbereiden. En je kunt dingen niet dichttimmeren.

Dus tuurlijk, bereid je goed voor – ik weet zeker dat je dat doet – maar het is geen oplossing tegen spreekangst.

Slechte tip nummer 4

Hij is niet echt dom, hij is een beetje dom. Hij wordt te pas en te onpas gebruikt. En dat heeft betrekking op je ademhaling en ontspannen.

Dat heb je vast al geprobeerd. Iedereen die spreekangst heeft, die een presentatie moet gaan houden, die merkt hoe die spanning in het lijf zit, hoe die ademhaling kort wordt, de hartslag zich verhoogt.

En iedereen probeert dan even dat lijf tot rust te krijgen. Maar dat gaat niet alles veranderen. Dat onderbewustzijn denkt gewoon: ja, ik ben in gevaar. Dat gaat echt niet ineens helemaal zen worden. Dat gaat gewoon niet gebeuren.

Tenzij je iemand bent die echt veel ervaring heeft met breathwork of bepaalde meditatieve technieken, dat je jezelf hebt getraind om dat lichaam tot rust te brengen in heel tumultueuze situaties. Dan werkt dat. Maar voor de gemiddelde normale mens, als die spreekangst boven de zes, boven de zeven is, ga je daar niet zo heel veel aan doen.

En natuurlijk moet je proberen te ademen, maar verwacht niet dat je op dat moment verlost bent van spanning. Lang niet helemaal.

Slechte tip nummer 6

Tip nummer zes – die vind ik wel een beetje achterlijk, kan er niks aan doen – is: begin met kleine groepen.

Ik zie het niet. Ik heb zelf gemerkt dat voor 1500 mensen staan die ik niet ken, soms makkelijker is dan 15 waar ik heel nauw mee verbonden ben. En daarnaast, hoe ga je dat doen dan? Op kantoor?

Dat als iemand aan je vraagt: ‘Hé, kan jij ons even voorlichten over jouw afdeling?’ en dan zeg jij: ‘Ja, dat wil ik heel graag doen, maar we zijn hier met 20 man, en op dit moment werk ik maar tot 10 mensen. Dus ik wil graag vragen dat 10 van de 20 mensen even de ruimte verlaten, zodat ik mijn praatje fatsoenlijker kan houden.’

Slaat natuurlijk helemaal nergens op! En we begrijpen allemaal waar deze tip vandaan komt, maar hij is helaas in de praktijk gewoon simpelweg vaak niet te doen. Dus daar kan je gewoon niet op bouwen. Slechte tip.

Slechte tip nummer 7

En de laatste tip die ik zie in een of andere vorm is gericht op positiviteit. Denk positief. Zet negatieve spanning om in nieuwsgierigheid of in positieve spanning. Herkaderen, reframen, hoe je het ook mag noemen.

Ik vind het echt bullshit. Kan er niks aan doen.

En natuurlijk, het klopt wel, maar als je dat daadwerkelijk zou kunnen doen, dan zou je gewoon geen spreekangst meer hebben. Want ik weet zeker dat als jij spreekangst hebt, dan heb je je goed voorbereid. En natuurlijk probeer je je lichaam tot rust te krijgen en probeer je te ademen. En heb je tegen jezelf gezegd: ‘Nou hè, kom op Tim. Jij kan dit.’ Dan heb je je goed voorbereid. En dan spreek je jezelf dus positieve woorden toe. Maar dat maakt niet voldoende verschil.

Als die angst laag is, 3, 4, dan is dat goed om dat mee te nemen. Maar boven 6, 7, 8, 9: het is een onderbewuste trigger, een onderbewuste reactie die opkomt. En die reactie wil jou in veiligheid brengen. En het systeem denkt dus echt dat het heel erg in gevaar is.

En ja, een beetje positief denken – happy thoughts, happy thoughts – gaat hem helaas niet worden. Dus dat is ook niet zo’n hele goede tip.

Wat dan wel?

Dus ik hoop, als je hebt geprobeerd die tips toe te passen, of andere tips en je hebt gemerkt dat het eigenlijk niet werkt, dat je een beetje een idee hebt waarom dat niet zo is. En het ligt eigenlijk niet aan jou. Die tips zijn over het algemeen voor mensen met een hele lichte spreekangst, die misschien nog niet zo ervaren zijn. Dan zijn ze best wel waardevol.

Maar als jij al een tijdje meedraait, het zit boven de zes, werkt het dus niet.

En goed, dan zou je misschien zeggen: ‘Nou Tim, leuk dat je dat verhaal vertelt, maar heb jij dan nog wel een paar tips die goed werken?’

En mijn eerlijke antwoord is: nee.

Er is gewoon geen shortcut of een hack om het op te lossen. En als ik hem zou weten, zou ik hem graag geven. Het diepste geheim, het geheim van het geheim van het geheim om spreekangst op te lossen – dat is er niet.

Er moet uiteindelijk in het onderbewustzijn wat opgeruimd worden. En ja, dat kan je gewoon niet altijd zelf. En daar heb je vaak gewoon begeleiding voor nodig. En vandaar dus: de enige tip die ik kan geven is, bekijk mijn coachingstraject. Want dat geeft mij de mogelijkheid om met je te werken en daadwerkelijk invloed uit te oefenen.

Zelfs de psychologie, de psychologen, de wetenschap die het allemaal weet, die hebben het ook niet opgelost. En er zijn heel veel mensen die er last van hebben. En begrijpelijk, want je staat in de spotlight, en dat kan heel veel dingen betekenen.

Dus ik zal onder deze video nog wat links zetten naar andere video’s, artikelen, naar mijn coachingstraject, naar mijn online training om spreekangst op te lossen. En dat geeft in ieder geval heel veel informatie, heel veel begrip van hoe spreekangst in elkaar zit, hoe we het kunnen oplossen, het mechanisme erachter. Dat kan ik je geven.

Om het op te lossen, kijk eens naar het coachingstraject of naar de online training als dat beter geschikt voor je is.

Dank je wel voor het kijken. Tot een volgende keer!